DỊCH THƠ HOA LỤC BÌNH


Bi giờ dịch thơ KIM OANH. Nhưng mà bức ảnh làm tôi thiệt thòi. Vì quí vị tới thăm chỉ nhìn bức ảnh rồi đọc thơ chứ có màng gì tới bài dịch của tôi!

An

THÁNG HAI

Tháng Hai mon men theo Tết
Bấp bênh vui lẫn trong buồn
Giá đông có vừa như hết
Hay là băng đóng cứng hồn

Mẹ già thọ thêm một tuổi
Trẻ thơ bớt chút ngu ngơ
Cây bàng chắt chiu cả vụ
Lìa một chiếc lá thẫn thờ

Tháng Hai
        
em choàng khăn ấm
Tháng Hai
        em cởi áo len

Tháng Hai
       
nàng Bân xe sợi
Tháng Hai
       
anh biệt xa em

 

Lòng như đồng sau vụ gặt
Ta vừa thu hoa hay gai
Không dám đem mùa đi xát
Rưng rưng hên hên xui xui     

 

FEVRIER


Bordant la lisière Février suit le Têt
Tristesse et joie se mélangent se perdent
L hiver est-il juste parti
Ou c est mon cœur qui de froid se durcit ?

Mère-vieille bénéficie d un nouvel an
Les enfants un peu moins bêtes naifs
Le badamier (1) se préoccupe même
Du départ d une feuille triste étourdie (2)

Février
          je me couvre d un foulard chaud
Février
          j enlève mon pull-over
Février
  La princesse Bân (3) tarde sur son tricot
Février
         tu me quittes pour toujours

 
Mon âme est comme la rizière après la moisson
Qu ai-je recueilli épines ou fleurs
Je n ose porter la saison jusqu au lavoir
Chance ou malchance je ne sais je pleure !

 

      (1) Cây bàng a été initialement traduit par banian puis remis en cây Bàng puis traduit par badamier suivant les commentaires des lecteurs que le traducteur remercie sincèrement.
(2) qui peut aider pour mieux traduire ( thẫn thờ)
(3) Conte populaire : L hiver finissant la princesse Bân maladroite de ses doigts n arrive pas à finir le tricot pour son mari. Dieu mis au courant de sa détresse décide de prolonger le froid. Quand Février est encore froid on dit que c est le froid de la princesse Bân. Février en calendrier lunaire correspond à peu près à Mars en calendrier
solaire

Sau khi đựoc các vị góp ý đây là bản có chút sửa lại.

THÁNG HAI

Tháng Hai men men theo Tết
Bấp bênh vui lẫn trong buồn
Giá đông có vừa như hết
Hay là băng đóng cứng hồn

Mẹ già thọ thêm một tuổi
Trẻ thơ bớt chút ngu ngơ
Cây bàng chắt chiu cả vụ
Lìa một chiếc lá thẫn thờ

Tháng Hai
        
em choàng khăn ấm
Tháng Hai
        em cởi áo len

Tháng Hai
       
nàng Bân xe sợi
Tháng Hai
       
anh biệt xa em

 

Lòng như đồng sau vụ gặt
Ta vừa thu hoa hay gai
Không dám đem mùa đi xát
Rưng rưng hên hên xui xui     

 

FEVRIER

Bordant la lisière Février suit le Têt
Tristesse et joie se balancent se perdent
L hiver n est point parti
Ou c est mon cœur qui de froid se durcit

Mère-vieille bénéficie d un an
Les enfants un peu moins bêtes
Le badamier se préoccupe même
De la chute d une feuille ballote !

Février
         je me couvre d un foulard chaud
Février
        j enlève mon pull-over
Février
          La princesse Bân (1) tarde sur son
tricot
Février
          tu me quittes pour toujours

 
Mon âme est comme la rizière après la moisson
Qu ai-je recueilli épines ou fleurs
Au lavoir je n ose emporter la saison
Chance ou malchance je ne sais je pleure !


 

 

  (1) Conte populaire : L hiver finissant la princesse Bân maladroite de ses doigts n arrive pas à finir le tricot pour son mari. Dieu mis au courant de sa détresse décide de prolonger le froid. Quand Février est encore froid on dit que c est le froid de la princesse Bân. Février en calendrier lunaire correspond à peu près à Mars en calendrier solaire

 

Hà Vân

Em vào dọc thơ của tác giả và bài dịch của anh. Dịch thuật quả là vấn đề rất công phu.
Em chúc anh luôn thành công trong mọi lĩnh vực và chúc anh một cuối tuần dễ chịu.

(PS. Giá mà cụm từ Nàng Bân cứ để cả tiếng việt có lẽ ý câu thơ trong tiếng Pháp mộc mạc hơn - là em nghĩ thế)

nguyenvanan

@ MIỀN XA :

Căm ơn đã đến góp ý.
1. Theo tôi hiểu tiếng Pháp thì moisson hay récolte đều dùng được.
2. Hai từ "thẫn thờ" khó dịch. Tôi cũng nghì đến hébété desorienté. Etourdie thì chưa nghĩ đến. Không chữ nào hoàn toàn diễn tả được "thẫn thờ".
3. Sự tích nàng Bân tôi có chú thích cho người Pháp hiểu. Chỉ có một sự tích nàng Bân thôi.

Nói chung khi dịch người dịch lúc đầu tìm một số chữ có thể dùng. Ít khi tìm ra một chữ hoàn toàn tương đương. Sau đó phải chọn. Hoặc lấy chữ thật xát nghĩa. Hoặc chữ không hoàn toàn nhưng đọc lên gây một chút âm điệu và có chút vần với các câu trước.
Còn người đọc thích hay chê thì tùy bài và tùy sự hiểu biết và tâm trạng của người đọc. Có khi nói "Người này dịch đươc tâm trạng bài gốc nhưng không đúng từng chữ" có khi nói "dịch đúng từng chữ nhưng đọc lên cứng nhắc" có khi nói thông cảm "người này dịch không hoàn toàn đúng nhưng đọc cũng được" ít khi có trường hợp "hoàn toàn đúng từng chữ đọc lên lại có âm điệu và hợp vần rất hay".

nguyenvanan

@ TC :

Cảm ơn TC. Bà này giao thiệp rộng. Ơ Mỹ mà hiểu bài như sống lâu bên Pháp ! Sao cái gì cũng giỏi vậy!

nguyenvanan

@ HLB:

Mấy chữ đó anh đều hiểu cả dù đi Pháp đã lâu. HLB đừng lo.

Miền xa

Thưa anh
Em chưa có thời gian đọc hết cả bài.
1. Em thấy cái từ " moison" chắc chắc là có lý do nên anh không dùng từ récolte - nhưng từ "moisson " theo em làm đổi ý của câu gốc "mùa gặt"
2. Từ thẫn thờ - là từ vừa tượng hình vừa tượng thanh trong tiếng Việt - rất khó tìm được từ tương đương nhưng theo thiển ý của em có thề dùng "désorienté" hoặc "hébété"...
3. Nàng Bân - từ Prinssess đặt ở đó nếu là người Pháp đọc thì chẳng sao nhưng người Việt biết sự tích hay là người Pháp muốn tìm hiểu phong tục Việt nam thực thì e rằng nó không đúng hoàn cảnh của người thiếu phụ con nhà thường dân chăm chút cho chống lắm ạ.
Kính anh một ngày mới an lành

Thanh Chung

Đọc bản gốc của HLB hiểu một thì đọc bản dịch hiểu đến hai ba.
Bà Kim yên tâm anh An đã bê nguyên si tâm trạng của bà vào bản dịch. Nếu ai không hiểu "bấp bênh" "rưng rưng" là tại họ không biết tiếng Việt he he...

hoalucbinh

Em chẳng biết câu tiếng Pháp nào nên đọc mà không nói được gì. Nhưng xét về nghĩa tiếng Việt thì "men" là lần theo chiều dọc. "bấp bênh" là ở trạng thái dễ đổ dễ rơi.
"rưng rưng" là ứa nước mắt sắp khóc.
"lìa" là rời khỏi.
Từ điển là vậy nhưng em dùng theo nghĩa...của em cho phù hợp với tâm trạng bời bời khi Tết đến chẳng biết nên vui hay buồn. Tức là khiến người dịch...khật khừ. hihi

nguyenvanan

@ NICO

Etourdie rất hay. naif (ngây thơ) hiền hơn nhưng không dịch được ý trong chư ngu ngơ chữ bêtes nếu hiểu dễ thương thì gần "ngu ngơ" hơn vì có ý trách yêu. Anh thích
Pourquoi le badamier se préocupe(-t-il) (au)tant
De la séparation (hơi dài)d une feuille étourdie ?
Vẫn cón phải nghĩ thêm !
Mến
An
Coi chừng : men men đó !

nico

Lại ý kiến ý còn!

@Anh An kính mến
1.Chiếc "Lá" của bà Hoa Lục Bình xinh đẹp này tâm trạng quá mình có thể dùng "étourdie" không anh?
Vậy thì thay Lìa bằng: Séparer. (Départ chỉ có nghĩa đi không có nghĩa xa lìa)
Vậy vẫn i...i hòa với "Se durcit" ở khổ trên.
2. Thay chữ bêtes bằng chữ naïfs có lẽ dễ thương hơn?.

Vâng khó khổ nhưng thú vị và chỉ anh An của VNWEBLOGS làm được mới tuyệt chứ.

Còn chữ "mon men" "bấp bênh" "rưng rưng" chắc phải nghĩ thêm anh ạ.

nguyenvanan

Xin lỗi chửa lại rồi.
men men dịch là đi theo phía lề nhưng cũng có gợi ý bọc lề như mẹ bọc lề giường cho con ngủ cho êm vậy chứ không dịch đựoc "vòng vòng không gần quá không xa quá" bây giờ anh hiểu là anh men men các cô bên VN đó. Hai chữ này mới học được.