TRANH VÀ DỊCH THƠ VŨ THANH HOA.

Kỳ này tôi post hai bài trong một.

1. Đây là một bức tranh vẽ theo Chu Ta. Ông này là thần tượng của tôi. Con chim này lẻ loi trong đêm có vể buồn không biết nó nghĩ gì trong đầu.

alt

2. Sau đây là dich bài thơ KHOẢNG TRỐNG của Vũ Thanh Hoa.

 

Bạn nào không thạo tiếng Pháp xin xem tranh cảm nhận cho vài câu.

Bạn nào thạo tiếng Pháp không thích tranh xin thẳng cánh phê bình bài dịch tôi rất quí.

Và mong có người phê bình cả hai.

Thân mến

An

KHOẢNG TRỐNG

Vũ Thanh Hoa



Không thể hét to vào đêm rỗng

em thì thầm với chiếc lá bên thềm

 

bên hàng xóm trôi một bài hát cũ


ai mua được ngày xưa



im lặng để nghe tiếng chuyển mùa của gió

và nghe mình mỗi phút tàn phai

 




không thể sắp đặt được trật tự ngày

lá vàng rơi biết thu vừa qua cửa




tựa mình vào thói quen
em đóng kín những ngăn kéo cũ
ký ức chập chờn ngái ngủ
rồi âm thầm tưởng niệm chiêm bao



đời như vô tận (*)
những quanh co khuyến dụ em tới quãng đường sẽ đến



mỉm cười thanh thản
em quay nhìn khoảng trống sau lưng


(*) lời trong bài hát của Trịnh Công Sơn
1.6.2010

LE VIDE-ESPACE

Traduction : Nguyễn Vạn An

 

Impossible de hurler
dans le vide de la nuit
je chuchote à la feuille
allongée sur le pavé

S’écoule une vieille chanson
chez quelqu’un à côté

Les jours qui ne sont plus là
qui peut les racheter ?

Garder le silence
Pour écouter le bruit des saisons

que le vent déplace

Et écouter son propre corps

que chaque instant dégrade

Impossible de mettre les jours dans l’ordre
La feuille jaunie qui tombe

me dit l’automne qui passe.

Je m’adosse à mes habitudes
ferme hermétiquement les vieux tiroirs

Les souvenirs chancellent
et dans un songe silencieux
se remémorent


La vie est comme sans fin
les détours me guident
vers les futurs chemins

 

je souris détachée

me retourne regarde

derrière mon dos :
le vide-espace

 

nguyenvanan

à MƯA RÁO :

Chà vui vậy MR tên Thu ? Xem ở site náy :
https://sites.google.com/site/ngvananwebpages/tan-van-chuyen-ky-2/300-tro-cua-me-1

nguyenvanan

@ NICO :

Nico xinh cứ cãi he he … !
Nhưng mà anh biết nghe !!
« le vide » có nghĩa là « sự trống rỗng ». Chủ đề của VTH là Khoảng trống. Chữ « espace » » để dịch chữ « khoảng ». Hơn nữa trong thơ VTH nói « đêm rỗng » nên phải cho ý không gian vào chủ đề. Để chủ để là « sự trống rỗng » thì không được.
Em nói đúng. Chữ « mình » quả có gồm « tâm hồn » và « hình hài ». Có thể dịch là ‘le soi » nhưng khó vào thơ. Anh cho là người phụ nữ súc cảm nhất về sự tàn phai của hình hài mình nên dịch như vậy.
OK « dégrader » tệ thì tìm dùm một chữ đi.

« Ngày xưa » dịch thành « Les jours qui ne sont plus là » nghĩa là « Những ngày không còn nữa » diễn tả cái không khí thương tiếc trong bài thơ. Còn « les jours anciens » có nghĩa là « những ngày cũ » và « le passé » có nghĩa là « quá khứ » đều khô khan không mang tình cảm vào.
Em nói đúng. Chữ « khuyến dụ » dịch là « guider » chưa được . « Guider » nghĩa là « hướng dẫn » tuy nó có cái nghĩa bề trên nhưng không có cái thân tình của « khuyến dụ ». Nhưng « attirer « có nghĩa là « lôi kéo » cũng không dùng được. « Hướng dẫn » có lẽ gần nghĩa hơn là « lôi kéo » nhưng anh thấy nên suy nghĩ thêm.

Đó có cãi tí mà biết nghe !

nguyenvanan

Nico xinh cứ cãi he he nhưng mà biết nghe… !
« le vide » có nghĩa là « sự trống rỗng ». Chủ đề của VTH là Khoảng trống. Chữ « espace » » để dịch chữ « khoảng ». Hơn nữa trong thơ VTH nói « đêm rỗng » nên phải cho ý không gian vào chủ đề. Để chủ để là « sự trống rỗng » thì không được.
Em nói đúng. Chữ « mình » quả có gồm « tâm hồn » và « hình hài ». Có thể dịch là ‘le soi » nhưng khó vào thơ. Anh cho là người phụ nữ súc cảm nhất về sự tàn phai của hình hài mình nên dịch như vậy.
OK « dégrader » tệ thì tìm dùm một chữ đi.

« Ngày xưa » dịch thành « Les jours qui ne sont plus là » nghĩa là « Những ngày không còn nữa » diễn tả cái không khí thương tiếc trong bài thơ. Còn « les jours anciens » có nghĩa là « những ngày cũ » và « le passé » có nghĩa là « quá khứ » đều khô khan không mang tình cảm vào.
Em nói đúng. Chữ « khuyến dụ » dịch là « guider » chưa được . « Guider » nghĩa là « hướng dẫn » tuy nó có cái nghĩa bề trên nhưng không có cái thân tình của « khuyến dụ ». Nhưng « attirer « có nghĩa là « lôi kéo » cũng không dùng được. « Hướng dẫn » có lẽ gần nghĩa hơn là « lôi kéo » nhưng anh thấy nên suy nghĩ thêm.
Đó cũng bíêt nghe đấy chứ

muaraothang6

Gửi anh An.

Tiếng Pháp chả biết ảnh cũng chả biết biết Hoa biết a.An thế là ghé thăm và chia vui thôi.hihi.
Em vẫn nhớ vụ thử giầy với cả vụ nghe nhạc tận Paris thôi.

nico

@Anh An ơi em mà cãi với anh thì em biết là sẽ thua ngay.
Đồng ý với anh. Mỗi người có một cách dịch. Anh nói anh diễn tả cái rung cảm anh hiểu thì em chịu rồi.
Nhưng không nghe cái gì hết thì nghe một tí thôi nhé đổi chữ dégrader thôi! Sao em ghét chữ này thế! Cứ tưởng tượng ra một bức tường bị hàng trăm nét vẽ xổ lên ấy!

nguyenvanan

Hay quá hay quá vì anh có dịp … cãi nhau với em một tý. Không gì vui hơn là cãi nhau với một Nico xinh đẹp lại giỏi văn thơ.
1. Có 2 quan niệm dịch một là cố sát chữ (với nghĩa “chuyển ngữ”) không dính mình vào hai là trình bầy cách mình hiểu dấn thân vào và chịu trách nhiệm. Cái khác của một chụp ảnh chân dung hay một người “vẽ” chân dung. Và nếu nói chụp thì là cái khác người chụp cho thẻ căn cước và một nhiếp ảnh gia.
Anh hoàn toàn khi dịch muốn diễn tả cái rung cảm của anh hiểu. Có thể em cũng vậy. Người nào khen chê (kể cả tác giả) là quyền của họ.
2. VTH viết thơ mới đọc lên có âm diệu nhưng không câu nệ vần. Khi anh dịch cũng vậy muốn đọc lên có âm điệu và cũng cần có chút vần. Em đã để ý và đồng ý (Nico rất dễ thương)
Kỳ sau sẽ bàn (có chút cãi) về chi tiết nha hihi !
(một chân hả sao không thương con chim buồn tẻ lẻ loi trong một đêm không trăng sao ?)

nico

Thêm nữa anh An muốn phê bình cả hai thì hai đây nè: Con chim chỉ có một chân thôi à?
Anh nhiều tài quá!

nico

Trước hết cho em được "bravo" thán phục anh vì lần này anh chú trọng nhiều đến rime câu thơ có vần đọc thơ Pháp.
Em luôn đánh giá cao những bản dịch sang thơ Pháp có vần chứ không chỉ dịch nghĩa và tiết tấu. Đúng là khó nhưng làm được thì thấy rất thú vị phải không ạ? Em cũng loay hoay với bài thơ Tháng Hai của chị Hoa Lục Bình nhưng còn thiếu một vần. Mỗi tháng lại nghĩ ra một từ vẫn chưa chính xác nên để đấy. Thật đúng là áo nàng Bân! Thế mới thấy chơi dịch thơ rất công phu.
Em nghĩ anh nên làm việc thêm với chị Thanh Hoa để rõ thêm ý thơ. Thơ của chị hàm ngôn dễ bị bẫy lắm tưởng vậy mà không phải vậy.
Câu "Et écouter son propre corps que chaque instant dégrade" chưa được vì theo em không chỉ có mon corps mà còn mon âme nữa đấy. Dégrader ở đây chưa hợp và không thi vị lắm thì phải.
Le vide-espace: em không hiểu sao anh cần thêm từ Espace.
Ngày xưa: Les jours qui ne sont plus là...chưa hay. Nếu là Les jours anciens hoặc đơn giản là le passé anh nghĩ sao?
À suýt quên chữ "Khuyến dụ"! Chữ này rất hay đấy nếu chỉ dùng guider cũng chưa được. Hình như có cái gì đó attirant nữa...
Đấy là ý của riêng Nico thôi. Chờ thêm ý kiến các cao thủ tiếng Pháp trên vnwweblogs như Hà Vân Minh Nguyệt Thanh Chung Hiệu Constant Quốc Anh Vũ Vĩnh Phúc... nữa mới chính xác anh ạ.

nguyenvanan

@ ANH LTH :

Sao Anh ghê quá vậy
Con chim coi rũ rượi
Nhưng mà nó tinh khôn
Chưa "tách" đã bay luôn !

nguyenvanan

Cảm ơn VTH đến thăm. "Cô độc can dảm mà lại quay mặt đi!" Anh sẽ ... dịch nghĩa cho con chim cm này của em. Thế nào nó cũng té xỉu !