BÀI DIỄN VĂN CỦA ÔNG TRÙM DA ĐỎ SEATTLE.

By ngvanan

Seatle (1786-1866) là ông trùm các bộ lạc da đỏ Duwamish và Suquamish lúc đó sinh sống bên vùng đông nước Mỹ. Sau khi đã tạo nên Khu vực Washington năm 1853 chính phủ Wahington « đề nghị » người da đỏ ký các hiệp định để mua đất của họ.

Người da đỏ biết là không thể nào từ chối được.              

 

alt(trùm gia đỏ Seattle ảnh trên mạng không thấy ghi tên tác giả)

Dưới đây là bài diễn văn hùng hồn và đau đớn của ông Seattle trùm da đỏ đọc trước thống đốc Isaac Stevens. Nhiều ý và căn dặn được nhắc đi nhắc lại đọc lên thấy rất thấm thiết. Bài diễn văn này được coi là một bài học một gia tài văn học thiêng liêng để đời và đã được dịch sang nhiều thứ tiếng. Tôi không biết đã được dịch sang tiếng Việt chưa.

(Nguyễn Vạn An phóng dịch từ bản đã dịch sang Pháp Ngữ )

 


BÀI DIỄN VĂN CỦA ÔNG TRÙM DA ĐỎ SEATTLE.

Làm sao các người có thể mua bán khung trời và hơi ấm của đất ?

Ý nghĩ đó đối với chúng tôi thật kỳ lạ. Thế nếu chúng tôi không sở hữu cái mát mẻ của không khí và cái lung linh của mặt nước thì các người làm sao mà mua ?

Mỗi mẩu đất này đều thiêng liêng cho dân tộc chúng tôi.

Mối cái kim óng ánh của lá thông mỗi bờ cát mỗi mảnh sa mù trong khu rừng âm u mỗi bờ suối mỗi tiêng vo vo của côn trùng đều là thiêng liêng trong ký ức và từng trải của chúng tôi.

Nhựa chấy trong thân cây mang đầy kỷ niệm của người dân da đỏ.

Linh hồn những người da trắng đã quên xứ mình sinh ra khi đi vào giữa các vì sao. Linh hồn những người chết chúng tôi không bao giờ quên trái đất tuyệt vời này vì trái đất là mẹ của người da đỏ. Chúng tôi là thành phần của đất và đất là thành phần của chúng tôi. Hoa thơm là em gái chúng tôi con hươu con ngựa con đại bàng là anh em chúng tôi. Các đỉnh núi các chất ngọt trong đồng ruộng hơi ấm con ngựa nhỏ và con người tất cả đều cùng một gia đình.

Cho nên khi ông Sếp Lớn ở Hoa Thịnh Đốn cho người tới nói ông muốn mua đất của chúng tôi thì ông đã đòi hỏi rất nhiều ở chúng tôi. Ông Sếp cho nói là ông sẽ dành một nơi để chúng tôi có thể sống thoải mái với nhau. Ông sẽ là cha chúng tôi và chúng tôi sẽ là con cái của ông. Chúng tôi cũng phải xét đề nghị mua đất của ông. Nhưng cái đó quả thật là rất khó. Bởi vì đất này thiêng liêng đối với chúng tôi.

Nước lung linh chảy trong các giòng suối và giòng sông không phải chỉ là nước mà còn là máu của tổ tiên chúng tôi. Nếu chúng tôi bán đất cho các ông thì các ông phải nhớ đất là của thiêng và mỗi phản chiếu đầy mấu sắc của mặt nước trong dưới hồ luôn nhắc nhở những biến cố và kỷ niệm cúa dân tộc chúng tôi. Tiêng nước suối thì thầm là tiếng của người cha của cha tôi.

Các con sông là anh em chúng tôi đã cho chúng tôi đỡ khát. Các giòng sông mang thuyền chèo và nuôi các con tôi. Nếu chúng tôi bàn đất cho các ông thì từ đây các ông phải nhớ và phải dậy cho con các ông là các giòng sông là anh em chúng tôi và cũng là anh em các ông và các ông phải thân thương giòng sông như các ông thân thương huynh đệ các ông. Chúng tôi biết người da trắng không hiểu tập quán chúng tôi. Đối với họ mảnh đất này cũng như mảnh đất kia họ là người ngoại xứ ban đêm đến lấy của đất cái gì họ cần. Đất không phải là anh em họ mà là kẻ thù khi họ lấy được thì họ tiến nữa. Họ bỏ mồ mả của tổ tiên mà không trăn trở gì. Họ lấy đất của con cái mà không trăn trở gì. Mồ mả của tổ tiên và gia tài của con cái họ bị rơi vào quên lãng. Họ coi mẹ đất đai anh em trời đất như là đồ vật mua bán cướp phá bán đi như bán những con cừu hay những hạt ngọc óng ánh. Lòng tham lam sui họ nghiến ngấu đất đai và chỉ còn để lại một cái sa mạc.

Không có nơi nào an bình trong các tỉnh của người da trắng. Không có chỗ nào để nghe tiếng lá cuộn mình trong mùa xuân hay tiếng cọ sát của cánh những con bọ. Cũng có thể vì tôi là người man rợ nên tôi không hiểu. Những tiếng động đó hình như chỉ nhức tai họ. Sống làm chi nếu con người không nghe thấy tiếng kêu lẻ loi của con én hay tiếng trò chuyện tào lao của các con ếch trong cái ao ban đêm ? Chắc tôi là người da đỏ nên tôi không hiểu. Người chúng tôi ưa tiếng gió êm ru lườn trên mặt hồ ngay cả mùi của gió đã được nước mưa trưa nay rửa sạch hay đã được lá thông đã cho thêm hương thơm.

Không khí rất trân quí cho người da đỏ vì mọi sự đều chia nhau một hơi thở.

Súc vật cây cối con người. Đều chung với nhau một hơi thở.

Người da trắng hình như không để ý đến không khí họ thở. Như người phải để ra mấy ngày mới tắt thở họ không biết mùi hôi thối. Nếu chúng tôi bán đất này cho các ông các ông phải nhớ là không khí rất trân quý cho chúng tôi và nhớ là không khí chia xẻ hồn nó với những sinh vật nó nuôi sống. Cơn gió đã cho ông cha chúng ta hơi thở đầu cũng là cơn gió đã nhận ở ông cha chúng ta hơi thở cuối cùng. Nếu chúng tôi bán đất này cho các ông các ông phải giữ riêng nó và coi nó là thiêng liêng là nơi mà cả người da trắng các ông cũng được đến để hưởng làn gió đã được dịu lại với hương hoa của đồng nội. Chúng tôi phải xét đề nghị của ông. Nhưng nếu chúng tôi nhận lời thì tôi cho các ông một điều kiện : người da trắng phải coi các sinh vật trên mảnh đất này như những anh em !

Tôi là người man rợ tôi không biết cách sống khác !

Tôi đã thấy xác một ngàn con bò rừng thối rữa trên cánh đồng bỏ lại khi các người da trắng từ trên các chuyến tầu hỏa đi qua bắn chúng nó chết. Tôi là một người man rợ tôi không hiểu tại sao con ngựa sắt phun khói của các ông lại quan trọng hơn những con bò rừng mà chúng tôi chỉ giết để sinh sống.

Con người là gì nếu không còn thú vật ? Nếu tất cả thú vật đều mất hết con người sẽ chết trong một tâm linh lẻ loi. Bởi vì cái gì đến cho thú vật rồi sẽ đến với con người. Mọi sự trên đời đều liên can với nhau.

Các ông phải dạy cho con cháu là đất chúng bước lên được tạo bởi tàn hương của tổ tiên. Dạy cho chúng biết tôn trọng đất bảo chúng là đất được giầu có bởi đời sống của giòng giõi. Dạy cho con cái các ông những điều mà chúng tôi dạy cho con cái chúng tôi là đất là người mẹ. Cái gì xẩy đến cho đất sẽ xẩy đến cho con cái của đất. Ai khạc nhổ lên đất là khạc nhổ lên chính mình !

Ít nhất chúng tôi cũng biết điều này : là đất không thuộc về người mà người thuộc về đất. Điều đó chúng tôi biết. Mọi điều đều liên đới với nhau như máu mủ trong một gia đình. Mọi sự đều liên đới với nhau.

Cái gì đến với đất sẽ đến với con cái của đất.

Không phải con người đã xây lên cái khung của cuộc đời. Người chỉ là một sợi giây. Cái gì người làm cho cái khung của cuộc đời là họ làm cho chính mình.

Dù người da trắng được thượng đế của họ đi cùng và nói chuyện như những người bạn họ cũng không thể vượt qua được số mạng chung. Nói cho cùng chúng ta và người da trắng có thể cũng là anh em. Để rồi xem sao. Có một điều chúng tôi biết điều mà người da trắng có thể một ngày kia sẽ khám phá ra là chúng ta có cùng một thượng đế. Có thể bây giờ các người cho là đã có được thượng đế của các người như các người muốn sở hữu đất đai của chúng tôi. Nhưng các người không làm được điều đó. Vì thượng đế là của mọi người và lòng từ bi dành cho người da trắng và cho người da đỏ đều như nhau. Đất là của quý của trời. Phá hại đất là mang nặng khinh khi với đấng tạo hóa đã sinh ra đất. Rồi người da trắng cũng sẽ bị tiêu diệt có thể trước các bộ lạc khác. Làm lây trùng cái giường các người đêm sẽ ngủ trong xu uế của chính mình.

Rồi khi chết các người sẽ huy hoàng với đầy sức mạnh của thượng đế đã đem các người đến vùng đất này rồi vì một sứ mạng nào đó đã giúp các người ngự trị vùng đất này và ngự trị dân da đỏ. Cái định mệnh đó là một bí hiểm cho chúng tôi vì chúng tôi không hiểu khi tất cả những con bò rừng đã bị tàn sát các con ngựa đã bị chế ngự những góc bí mật của các khu rừng đã mang đầy hơi của những nhóm người và các ngọn đồi đầy hoa đã bị tàn lụi bởi những người đến nói bi bô.

Thì dẫy rừng đâu ? Đã biến mất. Và con đại bàng đâu ? Đã biến mất.

Ngày tận cùng của sự sống ngày bắt đầu của sự sống còn.

Trùm da đó Seattle 1854.

More...

BÀI CHÚ THÍCH VỀ HOA LỤC BÌNH.

By ngvanan

alt

(ảnh minh họa của anh Lê Trường Hưởng sưu tầm)

Tôi không biết bên nhà thế nào chứ ở đây có một nạn là mỗi sáng vào email là thấy một lô mails của những người không quen mà vẫn đến. Mỗi ngày tôi nhận khoáng ba chục. Nếu người gửi có tên ngoại quốc thì tôi bỏ ngay. Nếu là tên tiếng Việt thì đọc qua. Phần lớn các bài spam tiếng Việt là bàn về chính trị. Thỉnh thoáng rất hiếm có bài về văn chương.

Hôm nay nhận được một mail rất hay gồm nhiều bài văn thơ về hoa lục bình. Tên người gửi là NNS tôi không quen. Bài này chắc đã được gửi qua rất nhiều người rồi sau mới forwarded đến tôi. Bài viết công phu sung túc có một bản hát tuyệt vời dưới dạng .pps tôi không biết cách đưa vào mạng.

Phần tôi thích nhất của bài này là mục CHÚ THÍCH về hoa lục bình. Xin chép nguyên văn mời các bạn đoc. Đây là một tìm tòi rất công phu của tác giả NNS. Quí vị nào muốn tìm hiểu về hoa lục bình thì nên đọc cho kỹ. Vị nào có ảnh xin cho một tấm để minh họa.

 

CHÚ THÍCH :
Hoa Lục Bình

Tên tiếng Việt: Lục bình bèo bèo tây sen Nhật.
Tên khoa học: Eichhornia crassipes
Tên tiếng Anh: Water hyacinth Floating water-hyacinth
Tên tiếng Pháp: Jacinthe d eau
Tên Hán Việt: Bố đại liên Phù thủy liên hoa Đại thủy bình
Giới (kingdom): Plantae
Ngành (division): Magnoliophyta
Lớp (class): Liliopsida
Bộ (order): Liliales
Họ (family): Pontederiaceae
Chi (genus): Eichhornia (Do nhà thực vật học Carl Sigismund Kunth sắp xếp)
Loài (species):
E. azurea - Anchored Water Hyacinth
E. crassipes - Common Water Hyacinth
E. diversifolia - Variableleaf Water Hyacinth
E. paniculata - Brazilian Water Hyacinth...

Bảy loài bèo lục bình của chi Eichhornia là những cây lưu niên mọc tự do - nổi trên mặt nước có nguồn gốc từ Nam Mỹ. Với lá rộng dày bóng và có hình trứng bèo lục bình trưởng thành có thể cao tới 1m. Bề ngang lá từ 10 - 20 cm nổi trên mặt nước nhờ thân dài xốp phồng ra hình củ. Rễ có lông có màu hơi tía đen. Thân thẳng đứng đỡ một cụm hoa từ 8 - 15 bông đẹp phân biệt có màu hoa oải hương hoặc hồng nhạt với sáu cánh hoa. Khi không nở hoa bèo lục bình có thể lẫn lộn với loài frog s-bit (Limnobium spongia - không biết là cây gì).

Là một trong những cây trưởng thành nhanh nhất được biết trên thế giới bèo lục bình sinh sản chính bằng thân bò lan. Chúng cũng có thể sinh sôi bằng hạt. Bèo lục bình thông dụng nhất (Eichhornia crassipes) là loài sinh trưởng mạnh mẽ chúng có thể nhân đôi số lượng chỉ sau hai tuần.

Cây lục bình (Eichhornia crassipers) là loài cỏ đa niên là thực vật thủy sinh sinh sản rất nhanh xâm lấn các dòng chảy chính. Hiện nay lục bình đang xâm lấn khu vực sông Vàm Cỏ Đông làm tắc dòng chảy cản trở sự đi lại của thuyền bè và gây khó khăn cho hầu hết các hoạt động trên sông.  Đặc điểm sinh trưởng và công dụng Lục bình còn gọi là bèo tây bèo Nhật Bản bào sen. Lá đơn lá mọc thành hoa nhị cuống xốp phồng lên thành phao nổi khi còn non trưởng thành cuống thon dài. Hoa lưỡng tính không đều màu xanh tím nhạt cánh hoa có một đốm vàng. Cây thân cỏ sống lâu năm nổi trên mặt nước hay bám dưới bùn rễ dài và rậm. Kích thước cây thay đổi tuỳ theo môi trường có nhiều hay ít chất màu sinh sản bằng con đường vô tính. Từ các nách lá đâm ra những thân bò dài và mỗi đỉnh thân bò cho một cây mới sớm tách khỏi cây mẹ để trở thành một cá thể độc lập. Ao hồ đầm nước lặng nhiều màu thì lục bình phát triển rất nhanh có thể cho 150 tấn chất khô /héc ta/năm. Lục bình có những công dụng như trồng làm cảnh Rễ bèo phơi khô làm vật liệu để chèn lót rất tốt có sức đàn hồi cao chịu được các hoá chất thông thường và ít bị nát vụn.

Ở Nhật Bản người ta dùng lục bình để làm giấy và ép thành một thứ bìa nhẹ và cứng dùng lục bình làm thuốc chống ô nhiễm nguồn nước có khả năng cung cấp năng lượng: cho lên men bằng vi khuẩn… Lục bình thuộc nhóm thức ăn xanh chứa hầu hết các acid amin không thay thế giàu vitamin khoáng đa lượng và vi lượng. Có thể sử dụng lục bình cho gia súc khi thiếu thức ăn xanh. Lượng chất khô thấp (6-7%) lượng xơ cao (trên 200g/kg) khoáng tổng số cũng cao (180 – 190g/kg chất khô) nên giá trị năng lượng thấp (1800 – 1900 Kcal) ứng với 7.6 – 8.0 Mj/1 kg chất khô (Nguyễn Văn Thưởng 1992). Lục bình còn được sản xuất thủ công mỹ nghệ như ở Nhật Bản và hiện nay nhiều dự án đã phát triển mạnh ở đồng bằng sông Cửu long đặc biệt ở các tỉnh An Giang Vĩnh Long Đồng Tháp – đã tạo thêm nhiều việc làm tăng thu nhập cho nông dân...

Dưới đây là bài thơ của thi sỹ Đặng Hoàng Thám
cũng do bạn NNS sưu tầm :


Lục Bình Ơi

Lục bình trôi mãi về đâu ?
Đời như giòng nước chở sầu hỡi em !
Cánh hoa xưa tím nỗi niềm
Tình yêu xưa tím cả miền nhớ mong
Ngây thơ cỏ nội hoa đồng
Ai gieo ánh mắt cho lòng ngất ngây ...
Tình như gió thoảng xa bay
Người thương đâu mất tháng ngày buồn tênh!
Lối về đường đất gập ghềnh
Đêm nghe cây lá nhà bên ru sầu ...
Chiều thu phai nắng nhạt màu
Vàng bông ngâu rụng bên cầu trăng treo
Em đi từ ấy quê nghèo
Có tôi thơ thẩn ngóng theo lục bình
Đóa hoa tím trôi vô tình !
Sông xưa tôi đứng một mình với tôi.

 

THÊM  ẢNH VÀ THƠ :

ba tấm ảnh anh Lê Trường Hưởng sưu tầm :

alt

alt

alt

Thêm 02 ảnh của ThyNguyen81 :

alt

alt

thơ Anh Lê Trường Hưởng về hoa lục bình :

Tưởng như chiếm dụng sông hồ
Nhưng lại lợi ích không ngờ được hay:
Ở ta phân bón "Bèo Tây"
Nhà Nông quen thuộc lâu nay vẫn dùng
Mặt hàng mỹ nghệ thủ công
Đa dạng phong phú vừa lòng người mua.


More...

JEAN-MICHEL BASQUIAT

By ngvanan

 

Trong những tháng gần đây bên Pháp có nhiều triển lãm lớn rất hay. Mới đây là Ron Mueck Julian Freud bây giờ đang triển lãm Monnet Basquiat Mondrian Arman toàn là những nghệ sỹ hàng đầu trên thế giới. Tôi đã viết trong VNWeblogs về Mondrian và Basquiat. Chắc sẽ phải viết về Mueck Arman và Freud cho các bạn xem cho vui.

More...

SƠN THỦY HỮU TÌNH

By ngvanan


CUỐI NĂM VỀ CHÚC CÁC BẠN MỘT NĂM MỚI THẬT TỐT ĐẸP !

More...

VẼ TIM NVA ĐẬP !

By ngvanan

CHẨN MẠCH.

Hôi tôi bé xíu mỗi khi ông nội ốm thì nhà mời thấy thuốc ta tới coi bệnh. Thầy thuốc tới thủng thẳng uống trà rồi bắt mạch cho ông nội. Tôi đứng xa nhìn nước mắt chảy dòng dòng lo lắng chỉ sợ ông nội chết. Tôi còn nhớ là ông thầy bấm tới mấy ngón tay vào mạch tay ông nội coi đi coi lại rất lâu. Khi ông thầy đi là tôi chạy ùa vào nắm tay ông nội suýt xoa hỏi ông nội có đau không. Đến bây giờ tôi còn giữ kỷ niệm đó...

More...

VUI VỚI BLOG !

By ngvanan

Xin thân chào tất cả!

Tôi đã giao lưu trong blogs các bạn khoảng chừng hơn hai năm. Lâu lâu biến mất rồi trở lại !! Viết nhiều bài đôi khi cũng công phu và được nhiều cảm nhận rất quý báu.

Lâu rồi ít viết tôi thu nhặt lại một số bài ghi vào một site Google để lưu lại làm kỷ niệm. Nếu các bạn có lúc nào rảnh thì xin vào đọc cho vui. Các bạn sẽ thấy nhiều cảm nhận của mình đọc lại khá thú vị.
Site này làm để cảm ơn tặng các bạn và tặng những người chưa quen.

Thân mến
Nguyễn Vạn An

http://sites.google.com/site/ngvananwebpagesT

 

Tranh : lúc chờ xe buýt vẽ nguyệch ngoạc cho vui.

More...